Home / Các Loại Bệnh / Các tai biến và cách xử trí trong gây tê, gây mê

Các tai biến và cách xử trí trong gây tê, gây mê

TP.Saigon Dị ứng hay ngộ độc, dẫn đến co giật, trụy tim mạch… là những biến chứng đôi khi gặp phải khi gây tê, gây mê, theo bác sĩ Nguyễn Thị Huệ.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Huệ – Phó khoa Gây mê hồi sức, Bệnh viện Nhân dân 115 là một trong những diễn giả của hội thảo “An toàn trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ” đang diễn ra ở TP , với phần chia sẻ về các tai biến, biến chứng và cách xử trí trong gây mê, gây tê.

Theo bác sĩ Huệ, hiện trên thị trường Việt Nam có nhiều loại thuốc tê. Tác dụng phụ của thuốc tê có thể là dị ứng nhưng khá hiếm gặp. Ngộ độc thuốc tê có thể xảy ra do dùng quá liều cho phép hay do nồng độ thuốc tê tăng cao đột ngột trong máu như chích thuốc vô mạch máu. Triệu chứng thường nhanh chóng, ồ ạt, bệnh nhân choáng váng, không tự nhủ, nói nhảm, tiếp theo co giật, có thể trụy tim mạch.

Khi bệnh nhân ngộ độc thuốc tê, cần ngưng ngay thuốc và gọi người hỗ trợ; quản lý đường thở (mask hay đặt nội khí quản, thở máy, oxygen 100%); chống co giật; quản lý rối loạn nhịp tim; liệu pháp nhũ dịch lipid…

Về gây mê, các biến chứng có thể diễn ra qua các giai đoạn. Giai đoạn tiền mê, người bệnh có thể bị giảm hô hấp, hạ huyết áp. Giai đoạn khởi mê thường có các biến chứng như co thắt thanh quản, phế quản; đặt nội khí quản khó (chiếm tỷ lệ 10%); tắc nghẽn đường thở; tụt huyết áp; rối loạn nhịp – ngừng tim; hít sặc; tổn thương răng (1/100 trường hợp gặp biến chứng này). Giai đoạn duy trì mê sẽ là thiếu oxy; thừa CO2; thức tỉnh trong quá trình mê; ngừng tim; mạch nhanh, mạch chậm; nấc; hạ thân nhiệt. Giai đoạn hồi tỉnh, bệnh nhân có thể bị viêm phổi – xẹp phổi; mù mắt; sốt cao ác tính…

Cách xử trí biến chứng ở giai đoạn tiền mê, nếu giảm hô hấp cần cho thở oxy lưu lượng cao qua mặt nạ trước khi khởi mê, nếu cần, đặt nội khí quản. Khi hạ huyết áp nên truyền dịch, thở oxy, cathecholamine. Giai đoạn khởi mê, khi co thắt thanh quản, phế quản có thể dùng thuốc mê hô hấp, xịt thuốc dãn phế quản và corticoid. Nếu tắc nghẽn đường thở cần giải quyết nguyên nhân, khai thông đường hô hấp, hô hấp hỗ trợ hoặc chỉ huy. Giai đoạn duy trì mê nếu thiếu oxy sẽ xử trí tùy căn nguyên; thừa CO2 cần giải tăng không khí để giảm CO2. Bệnh nhân ngừng tim cần tạm dừng phẫu thuật, hồi sinh tim phổi nâng cao, xoa bóp tim ngoài lồng ngực, hoặc bóp tim trong lồng ngực (khi mở ngực), truyền dịch, dùng thuốc trợ tim. Giai đoạn hồi tỉnh, nếu sốt cao ác tính cần an thần, hạ nhiệt, chống co giật, thở oxy, thông khí nhân tạo…

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Huệ mở đầu phiên thảo luận thứ 2 với chủ đề biến chứng khi gây tê.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Huệ chia sẻ về biến chứng khi gây tê. Ảnh: Hữu Khoa.

Sai lầm thường gặp trong cấp cứu ngừng tuần hoàn hô hấp cũng là một trong những nội dung chính tại Hội thảo. Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Quốc Huy – Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 cho biết việc ngưng tim, ngưng tuần hoàn hô hấp cần cấp cứu khẩn cấp, dù xảy ra bất kỳ nơi nào (ở đường phố, bệnh viện, công trường, bãi biển, gia đình…).

Hồi sinh tim phổi nhằm tuần hoàn hô hấp tự nhiên nhân tạo, giúp phục hồi tự nhiên hiệu quả và phục hồi chức năng não. Các chuỗi công việc phải làm: việc đầu tiên là phải gọi ngay cấp cứu, cấp cứu hồi tim phổi, hồi sinh tim phổi nâng cao… Quá trình này phụ thuộc rất nhiều vào kỹ thuật, thời gian. Hiện nay, chất lượng hồi sinh tim phổi ở Việt Nam và cả thế giới chưa cao, do các sai lầm: công tác tổ chức chưa tốt, bỏ phí nhiều thời gian, kỹ thuật chưa đạt.

Bất cập trong khâu tổ chức cấp cứu

Nhiều bệnh nhân ngưng tim được cấp cứu không có tổ chức. Cụ thể khi hồi sinh tim phổi đơn lẻ, chứng kiến người khác ngưng tim mà không biết làm gì trước, cái nào sau. Hồi sinh tim phổi cấp cơ sở y tế thường có sai lầm đầu tiên là không có sự phân công cụ thể công việc cho từng thành viên.

Bác sĩ Huy kể lại, một lần có cháu bé chết đuối ở Quảng Ninh, gần 100 người vây xung quanh, hồi sinh tim phổi cho bé và mỗi người làm một cách, không có tổ chức. “Lúc đó tôi liền phân công cho những người cấp cứu, gồm cả người nước ngoài, tôi phân công 4 người làm 4-5 nhiệm vụ khác nhau, tránh tình trạng thiếu tổ chức, không có sự phối hợp từng thành viên, người ép tim và người thổi ngạt chưa phối hợp nhịp nhàng, đồng đều. Rất nhiều người ra lệnh nhưng chẳng ai làm, ai cũng có thể ra lệnh nhưng không ai đứng ra làm”, ông kể.

Khi hồi sinh tim phổi dù ở bệnh viện hay gia đình, đều cần luôn phân công một người làm trưởng nhóm, đứng trên đầu hoặc dưới chân bệnh nhân. Kể cả trong gia đình, cũng cần có sự phân công rõ ràng.

Ở bệnh viện cần tổ chức kíp cấp cứu tại chỗ cho mỗi khoa có bệnh nhân. Việc tổ chức nhóm cấp cứu hồi sinh tim phổi tại chỗ là vô cùng quan trọng, chuẩn bị theo những kịch bản soạn sẵn.

[Caption] Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Quốc Huy - Phó tổng giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 trình bày về các sai lầm trong cấp cứu ngưng tuần hoàn. 

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Quốc Huy – Phó giám đốc Bệnh viện Nhân dân 115 trình bày về các sai lầm trong cấp cứu ngưng tuần hoàn. Ảnh: Hữu Khoa.

Bỏ phí nhiều thời gian

Việc bỏ phí thời gian thường do mọi người quá tập trung xác định ngưng tim, phát hiện nhịp thở. “Trong một lần huấn luyện các nhân viên y tế, tôi nhận thấy nhiều người sờ mạch lần đầu 50% sai, 20% sai lần 2, lần 3 mới đúng. Chúng ta có 10 giây để xác định bệnh nhân có ngưng tim phổi thật hay không, mỗi 10 giây trôi qua, cơ hội cứu sống giảm”, ông khẳng định. Không cần tốn thời gian sờ mạch mà chỉ cần xem xét bệnh nhân có thở hoặc thở ngáp hay không để kịp thời hồi sinh tim phổi.

Kỹ thuật chưa đạt

Nhiều nơi mất thời gian vào huy động trang bị và phương tiện hồi sinh. Nhiều bệnh viện cho máy phá rung vào tủ, khóa lại, nên rất khó tìm. Có đến một phần ba bệnh nhân ngưng tim không được hồi sinh tim phổi đúng nghĩa.

Nếu cải thiện chất lượng kỹ thuật, cải thiện cấp cứu, tỷ lệ cứu sống người bệnh có thể lên rất cao (50% trở lên). Trên thực tế có rất nhiều trường hợp hồi sinh tim phổi chưa được thực hiện chuyên nghiệp, ngay cả một số bác sĩ cũng có thể sai lầm, ép tim quá chậm, lâu.

Cách khắc phục

Hiệp hội tim mạch Mỹ hướng dẫn cấp cứu hồi sinh tim phổi trân trọng từng giây một, quy định các động tác trong 30 giây. Hồi sinh tim phổi cơ bản cho người dân là không cần thổi ngạt, chỉ cần ép tim. Trong 10 phút đầu tiên chỉ cần ép tim là đủ nhằm tạo dòng máu để tim lên não.

Quy trình trong bệnh viện cần được đơn giản hóa, các dụng cụ cấp cứu trong tầm tay, máy phá rung luôn được cắm sạc pin. Người tham gia trưởng nhóm cấp cứu phải giám sát thời gian xem người ép tim có đủ 2 phút chưa, phải thay người liên tục sau 2 phút để tránh tai biến, biến chứng.

Minh họa đơn giản quy trình BLS: khi bệnh nhân ngưng thở thì phải cấp cứu, hồi sinh tim phổi nhanh chóng, kiểm tra nhịp tim, kiểm tra máy phá rung, quy trình tối giản để cứu sống người bệnh với mục đích chủ yếu là nâng cao chất lượng hồi sinh tim phổi. Ngay cả trong quy trình hồi sinh tim phổi nâng cao cũng tiết kiệm thời gian, ép đúng kỹ thuật. Sau ép tim và tim đập lại phải chuyển đến cơ sở y tế có khả năng làm tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể.

Hội thảo thu hút hàng trăm người tham gia.

Hội thảo thu hút hàng trăm người tham gia. Ảnh: Hữu Khoa.

Hội thảo còn có sự tham gia của Thạc sĩ, bác sĩ Trần Lâm Hùng – Giám đốc Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam, với chủ đề an toàn trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Ông nhấn mạnh, tạo hình thẩm mỹ luôn tiềm ẩn rủi ro và biến chứng.

“Bệnh nhân đến khám và tư vấn, nhiệm vụ của bác sĩ là hiểu bệnh nhân muốn gì và làm sao để bệnh nhân hiểu kết quả mình sẽ nhận được. Khi có sự chênh lệch giữa mong muốn hai bên, ví dụ bệnh nhân phàn nàn ‘tại sao mắt nhỏ thế sau phẫu thuật’ cũng là một rủi ro cho cơ sở y tế”, ông nói.

Tiếp theo là rủi ro do khám lâm sàng, xét nghiệm cận lâm sàng qua loa. Thực ra, đây là bước rất quan trọng để phát hiện bệnh nhân có mắc HIV, viêm gan, mang thai hay không, đồng thời tránh được những rủi ro cho cơ sở thẩm mỹ.

Các tai biến và biến chứng nguy hiểm với bệnh nhân trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ có thể đến từ việc gây tê, mê, đó là sốc phản vệ ngộ độc thuốc tê. Cần phát hiện sớm và phân biệt được là sốc hay ngộ độc để có biện pháp xử trí phù hợp, kịp thời.

Ở nhóm phẫu thuật thẩm mỹ hút mỡ – ghép mỡ, bệnh nhân có thể gặp các biến chứng như: giảm thể tích tuần hoàn, hạ thân nhiệt, huyết khối – thuyên tắc mạch, hội chứng tắc mạch mỡ, nhiễm trùng, viêm mô tế bào, hoại tử mỡ, sốc sepsis…

Nguyên nhân của tình trạng này có thể do hút quá nhiều dịch, mất thể tích tuần hoàn, rối loạn điện giải, kỹ thuật viên không nắm được giải phẫu, không nắm lý thuyết về giải phẫu học, tàn phá mạch nuôi dưỡng tổ chức da vùng bụng, da và tổ chức dưới da bị thiểu dưỡng…

Với mỗi loại biến chứng, cần có biện pháp xử trí thích hợp theo phác đồ. Ví dụ khi sốc giảm thể tích, cần đảm bảo hô hấp (đầu thấp, thở oxy, đặt ống…), đảm bảo tuần hoàn (truyền dịch, truyền máu…) kèm các điều trị phối hợp (truyền yếu tố đông máu, giữ thân nhiệt…). Để phòng và xử trí hạ thân nhiệt, cần để nhiệt độ phòng mổ 20-24 độ C; ủ ấm bệnh nhân, ủ ấm dịch truyền; hạn chế bộc lộ phẫy trường rộng; rút ngắn thời gian phẫu thuât.

Với nhóm phẫu thuật thẩm mỹ vùng hàm mặt, người bệnh thường gặp các tổn thương mạch máu. Để dự phòng, trước mổ cần nắm vững giải phẫu, lên kế hoạch mổ tỉ mỉ, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, dự trù lượng máu sẽ mất để chuẩn bị sẵn trong trường hợp cần. Trong khi mổ cần kịp thời phát hiện và xử trí, xem xét biện pháp thắt động mạch cảnh ngoài nếu cầm máu không hiệu quả. Sau mổ phải theo dõi sát và điều trị triệt để các tình trạng phù nề, chảy máu; theo dõi tình trạng hô hấp…

Thạc sĩ, bác sĩ Trần Lâm Hùng - Giám đốc Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam chia sẻ về chủ đề an toàn trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Ảnh: Hữu Khoa.

Thạc sĩ, bác sĩ Trần Lâm Hùng – Giám đốc Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam chia sẻ về chủ đề an toàn trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ. Ảnh: Hữu Khoa.

Trước đó, phát biểu mở đầu hội thảo, ông Phan Công Chiến, Phó chánh văn phòng Bộ Y tế tại TP  cho biết nhu cầu sử dụng các dịch vụ thẩm mỹ của người dân có xu hướng ngày càng tăng cao. Phẫu thuật thẩm mỹ trở nên phổ biến, các cơ sở hành nghề thẩm mỹ phát triển hơn và ngành này được quan tâm đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.

Theo ông, thời gian qua, Bộ Y tế triển khai nhiều hoạt động, các quy định pháp luật về chuyên ngành thẩm mỹ. Tuy nhiên những sự cố trong phẫu thuật thẩm mỹ có thể xảy ra và nguy cơ tái xảy ra trong thời gian tới. Đây không chỉ là điều mà các y bác sĩ quan tâm mà còn là vấn đề chung của Bộ Y tế, cũng là yêu cầu đối với công tác quản trị bệnh viện. Ông đánh giá cao ý nghĩa của buổi hội thảo và nhấn mạnh sự có mặt của các chuyên gia, y bác sĩ sẽ giúp hướng tới các biện pháp tăng tính an toàn trong phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ.

Ông Phan Công Chiến - Phó Chánh văn phòng Bộ Y Tế tại TP HCM.

Ông Phan Công Chiến – Phó Chánh văn phòng Bộ Y Tế tại TP . Ảnh: Hữu Khoa.

Dẫn nguồn báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới, bác sĩ Hoàng Hữu Tùng, Phó khoa Gây mê hồi sức, Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam cho biết, mỗi năm toàn thế giới có trên 230 triệu ca phẫu thuật, trong đó bao gồm phẫu thuật thẩm mỹ. Đặc biệt, nhu cầu thẩm mỹ ở Việt Nam đang tăng nhanh, chỉ tính riêng ở TP , mỗi năm có khoảng 250.000 người số người thực hiện dịch vụ thẩm mỹ các loại. Trong đó có 100.000 người phẫu thuật thẩm mỹ với độ tuổi trung bình 25- 35 tuổi. Hiện nay độ tuổi này ngày càng trở nên trẻ hoá vào khoảng 18-19 tuổi.

Hội thảo thu hút hàng trăm người tham gia, tìm hiểu kiến thức về an toàn trong phẫu thuật thẩm mỹ, cách xử trí biến chứng.

About Giau Nguyen

Was Born : S.VietNam/C68A/817SQ(7O-73)/716SQ(74-75)of VNAF/HO17(6yrs.in C.C.C)/April 93 in USA .

Check Also

Phóng viên 9X tút lại nhan sắc nhờ ăn Eat Clean

Thùy Liên khẳng định quá trình giảm cân không đơn giản là thay đổi số …